19.03.2019

Çocuklarda cinsel kimlik 0-6 yaş arasında oluşuyor

Cinsel kimlik bir kişinin kendini erkeklik veya dişilikle özdeşleştirmesi anlamına geliyor. Çocukların cinsel kimliği 0-6 yaş arasında oluşuyor.

İZLE: AİLE YAKLAŞIMI NASIL OLMALI?👇 
Bir kişinin kendini erkeklik ya da dişilikle özdeşleştirmesi olarak tanımlanan cinsel kimlik, çocukluk döneminde oluşmaya başlıyor. Kişiliğin de geliştiği 0-6 yaş dönemin son derece kritik olduğunu anlatan Klinik Psikolog Kayıhan Aba, özellikle 3-6 yaş arasında kız çocukların babaya, erkek çocukların anneye yakın olmak istediğini hatırlatarak, ebeveynlerin çocuğa karşı olumlu davranışlar sergilenmesi, sevgi ve yakınlık gösterilmesi gerektiğinin altını çiziyor.

0-6 yaş arası çocukta cinsel kimlik evreleri

Cinsellik, Dünya Cinsel Sağlık Birliği’nin Cinsel Haklar Bildirgesi’ne göre tüm bireylerin kişiliğinin ayrılmaz bir parçası. Cinsellik gelişimi aşk, şefkat, zevk, duygusal ifade, mahremiyet, temas gibi temel insan ihtiyaçlarının doyurulmasına bağlı. Kişiliğin ayrılmaz bir parçası olan cinselliğin insanın doğumundan itibaren başlayan bir gelişim serüveni içerisinde olduğunu söyleyen Klinik Psikolog Kayıhan Aba, kimlik ve cinsel kimlik kavramlarını ise şöyle açıklıyor: “Kimliği bir insanın kim olduğu ve onun kişiliğine ilişkin özellikler olarak tanımlayabiliriz. Cinsel kimlik ise bir kişinin kendini erkeklik veya dişilikle özdeşleştirmesidir.

Kişinin bedenini, düşünce ve davranışlarını hangi cinsiyet ile algıladığı, kendini psikolojik olarak ne kadar erkeksi veya kadınsı gördüğüyle değerlendirilir. Cinsel gelişime ışık tutan bilim adamlarından Freud’a göre cinsel kimlik duygusunun oluşumunda 0-6 yaş dönemi önemlidir. Psikoseksüel gelişim süreci olarak bilinen bu dönem kısaca oral, anal ve fallik dönem olarak tanımlanır. Cinsel kimliğin ve ayrıca kişiliğin gelişiminde kritik bir dönemdir.”

Çocuklarda oral ve anal dönemler

Klinik Psikolog Kayıhan Aba, doğumdan 1,5 yaşına kadar olan sürecin oral dönem olarak tanımlandığını söylüyor. Bu dönemde ağzız haz bölgesi; emme, ısırma ve çiğneme gibi davranışlar ise haz oluşturan davranışlar. Bu nedenle bebekler ellerine aldıkları her şeyi ağızlarına götürüyor.  Emme yoluyla sağlanan bu haz, bir yetişkinin cinsel doygunluk sonucu duyduğu rahatlamaya benzer olduğu belirtiliyor. Aba bu durum için, “Bu sadece fizyolojik bir tepkidir ve cinsel düşünceden tamamen arınmıştır” açıklamasını yapıyor.

Çocuklarda tuvalet eğitimi

1,5-3 yaş arası süreç ise anal dönem olarak tanımlanıyor. Bu dönemde haz bölgesi anüs kaslarıdır. Haz oluşturan davranışlar anüsle ilgili davranışlardır. Çocuk dışkısını tutmaktan ve bırakmaktan zevk alır. Hem kendi bedenini hem çevresini kontrol etmeye başlamıştır.

1,5-3 yaş arasında tuvalet eğitimi cezalandırıcı olmamalı

Bu dönemde verilen tuvalet eğitimi cezalandırıcı ve baskıcı olursa çocuğun gelişimi açısından sağlıklı olmaz.

3-6 yaş arasında kız çocukları babayı, erkek çocukları anneyi paylaşmak istemez

3-6 yaş arasının fallik dönem olarak adlandırıldığı söyleyen Aba, bu dönemde çocuktaki değişimleri ise Uzman Klinik Psikolog Kayıhan Aba şöyle anlatıyor:

“Çocuk bu dönemde, cinsel organların haz bölgesi olduğunu fark eder ve cinsel organlarıyla oynamaktan zevk alır. Bu süreçte kız çocuklar babaya karşı yakınlık duyarak, babayı anne ile paylaşmak istemez.

Kız çocuk annesi ile özdeşim kurarak kendi cinsiyeti ile ilgili davranışları model alır. Bu duruma kızlarda Elektra Karmaşası (Elektra Kompleksi) adı verilir. Cinsel kimlik gelişiminin olağan bir sürecidir.

Erkek çocuk anneye yakınlık duyar ve baba ile paylaşmak istemez. Bu duruma Oedipus Karmaşası (Oedipus Kompleksi) adı verilir. Çocuk babasıyla özdeşim kurar, erkek cinsine ilişkin davranışları model alır ve babanın yerine geçmeye çalışır.

Kız ve erkek çocuklar aynı cinsten ebeveyne karşı düşmanca duygular besleyebilir.”

Kız çocuk anneyi, erkek çocuk babayı kıskanabilir
 
Mutlu anne kız

3-6 yaş arasındaki dönemde çocukların karşı cinsten olan ebeveyne karşı daha fazla yakınlık duymaya başladığını anlatan Klinik Psikolog Kayıhan Aba, çocuğun sosyal rol gereği kendine bir partner edinme ihtiyacı olduğunu söylerken, bu girişimlerinin sadece çocukça olduğu unutulmaması gerektiğini de hatırlatıyor.

Çocuğun bu dönemde ebeveynlerin model alarak cinsiyeti ile ilgili rolleri öğrenmeye başladığını belirten Klinik Psikolog Kayıhan Aba, “Kız çocuk babaya, erkek çocuk ise anneye sevgi gösterisinde bulunmak, ona yakınlaşmak isteyebilir. Çocuklar babayı anneden veya anneyi babadan kıskanarak onun yerine geçmek isteyebilir ve cinsiyeti ile ilgili roller kazanmaya başlar. Bu dönemde bir rekabet halindedirler. İhtiyaç duyulan ilgiyi ve sevgiyi kazanmak için kendi özdeşim kurdukları rollere benzeme ve öğrenme çabasıdır. Uygun özdeşim örneklerinin bulunuşu cinsel kimliğin gelişmesinde önemli bir etkendir” diyor.

Çocuğun merak duygusu doğru bilgilerle beslenmeli

Aba, bu dönemde ebeveynlerin çocuğa karşı olumlu davranışlar sergilenmesi, sevgi ve yakınlık gösterilmesi ve ihtiyaçlarını giderilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Yakınlık kurma, bütünleşme ve aidiyet gibi temel insani ihtiyaçların ilk temelinin bu evrede atıldığını anlatan Klinik Psikolog Kayıhan Aba, şunları söylüyor:

“Yetişkinlik döneminde sevgi ve yakınlık kurma, bağlanma gibi psikolojik dinamiklerin kökeni bu noktadır. Aynı şekilde çocukların yetişkinlik dönemine geldiklerinde sevebilmeleri için bu dönemde sevilmiş olmaları gereklidir. Bu dönemdeki merak duygusu, cinsel gelişim evrelerinin arasında bir geçiş niteliği taşımaktadır. Anlamak keşfetmek ve zihnindeki belirsizliği gidermek adına çocuklar cinselliğe yönelik soru sorma ihtiyacı hisseder.

Merak duygusunun doğru bilgilerle beslenmesi gerekli ve yasaklayıcı, suçlayıcı tavırlar ve tutarsız cevaplardan kaçınılmalıdır. Bu dönemde çocuklara cinsel organların diğer organlar gibi vücudumuzun bir parçası olduğu anlatılmalıdır. Çocuğun yaşadığı çatışmaları çözmesi adına merak duygusunun doğru yönlendirilmesi, keşfetme arzusuna ket vurulmaması gereklidir. Yine bu süreçte çocuklar evcilik, doktorculuk gibi cinsel oyunlarla cinsel meraklarını giderebilir.

İlgili haberimiz: Çocuğun cinsel organıyla oynaması normal mi?
Psikolog Yegan Sasık çocukların neden cinsel organlarıyla oynadıklarını ve bunu gören anne babaların nasıl tepki vermeleri gerektiğini Pudra.com'a anlattı.

Doktorculuk oynamak karşı cinsle ilişki kurmanın başlangıcı olarak kabul edilebilir. Çocukta görülen bu oyun tarzı davranışlar aileleri korkutabilir ama anormal bir durum değildir. Cinsiyeti ile ilgili olumlu bir kimlik kazanmada, çocuğun sağlıklı modelleri görmesi ve yaşadığı çatışmaları çözmesi önemli bir rol oynar.”

İlgili haberlerimiz:

​Çocuklarda genel gelişim özellikleri
2 haftalıktan 8 yaşına kadar çocuğunuzun çok genel gelişim özelliklerini bir arada okumaya ne dersiniz?

​2 yaş çocuğunun gelişimi
2 yaşına girmiş olan çocuğunuzun beslenmesinden fiziksel, zihinsel, duygusal; sosyal, algısal; kısaca tüm gelişim özellikleri burada!

​4 yaş çocuk gelişimi
4 yaş çocuğunun sosyal, duygusal, fiziksel ve dil gelişimini bilerek ona karşı nasıl davranmanız gerektiğine dikkat edin.

​Çocuklarda 3-6 yaş gelişimi
Aile içindeki disiplinin sağlanması açısından çok önemli olan 3-6 yaşlarda, çocuklardaki gelişimler nelerdir?


POPÜLER GALERİLER
gelinlik modelleri pudra
EN YENİLER